Mied (Cu)

Jest sk豉dnikiem i aktywatorem enzym闚 w licznych reakcjach redox, g堯wie przy tworzeniu czerwonych krwinek, wspomaga tworzenie tkanki 陰cznej.

W豉sno軼i

Mied jest jednym ze stabilnych sk豉dnik闚 krwi ludzkiej. Jej st篹enie w surowicy waha si najcz窷ciej w granicach 100 - 130 mg/100 ml i jest nieznacznie wi瘯sza u kobiet ni u m篹czyzn. Mied, aktywuj帷 enzym niezb璠ny do budowy erytrocyt闚, wp造wa na prawid這we funkcjonowanie uk豉du krwiotw鏎czego. Istotny jest tak瞠 jej wp造w - m.in. poprzez syntez dopaminy na rozw鎩 uk豉du nerwowego oraz - poprzez syntez kolagenu i elastyny - na regeneracj tkanki 陰cznej. Ponadto mied wraz z cynkiem przeciwdzia豉j uszkodzeniom wywo豉nym przez wolne rodniki tlenowe. Mied jest sk豉dnikiem i aktywatorem enzym闚 w licznych reakcjach typu. Mied konieczna jest dla absorpcji oraz metabolizowania 瞠laza. Mied odgrywa rol przy utlenianiu witaminy C. Podstawow rol miedzi w organizmach zwierz璚ych wi捫e si z jej wyst瘼owaniem w r騜nych enzymach bior帷ych udzia w procesach oksydacyjno-redukcyjnych.:np..oksydazie cytochromowej zwierz徠 wy窺zych, dzia豉 stymuluj帷o na ilo嗆 i aktywno嗆 hemoglobiny. Mied wyst瘼uj帷a w ceruloplazminie (bia趾o surowicy) jest jedn z bardziej ruchliwych form tego pierwiastka w organizmach i w tej postaci reguluje metabolizm oraz transport 瞠laza. Wp造wa na metabolizm lipid闚 (np. cholesterolu) i w豉軼iwo軼i mielinowej os這nki w堯kien nerwowych. Mied jest niezb璠na zar闚no do prawid這wego metabolizmu tkanki 陰cznej, jak i do funkcjonowania kom鏎ek m霩gu. Niedob鏎 miedzi powoduje zatem zaburzenia w wymienionych procesach, kt鏎e objawiaj si w r騜nych zespo豉ch chorobowych, jak np. anemie, ograniczenia wzrostu i p這dno軼i, zaburzenia sytemu nerwowego (migreny), choroby uk豉du kr捫enia, a tak瞠 osteoporoza. W kom鏎kach zwierz璚ych mied koncentruje si g堯wnie w mitochondriach, i j康rze, przy czym ilo軼iowy jej udzia w poszczeg鏊nych organellach kom鏎kowych zale篡 od rodzaju tkanki. Dzi瘯i zdolno軼i do tworzenia po陰cze z kwasami nukleinowymi mo瞠 powodowa trwa貫 zmiany ich struktury, a w nast瘼stwie i ich w豉sno軼i biochemicznych oraz genetycznych. Mied 豉two tworzy po陰czenia z r騜nymi bia趾ami, zw豉szcza drobnocz御teczkowymi oraz zawieraj帷ymi siark. Metalotioneina jako bia趾o bogate w grupy sulfhydrylowe wykazuje du膨 pojemno嗆 w stosunku do miedzi i jest odpowiedzialna w znacznym stopniu za zwi瘯szon jej zawarto嗆 w w徠robie. Interakcje zachodz帷e mi璠zy miedzi a innymi pierwiastkami mog by przyczyn jej wt鏎nego deficytu lub toksyczno軼i. Najcz窷ciej wyst瘼uje antagonizm miedzy miedzi i cynkiem (Cu-Zn), kt鏎ym t逝maczy si wiele objaw闚 zwi您anych z niedoborem miedzi. Wzgl璠ny wzrost zawarto軼i cynku oraz zwi瘯szone wydalanie miedzi wywo逝je r騜ne zaburzenia metaboliczne, a g堯wnie niew豉軼iw przemian lipid闚, prowadz帷 do schorze naczy wie鎍owych lub zaburze psychicznych. U zwierz徠 obserwuje si najcz窷ciej zachwiane r闚nowagi mi璠zy miedzi (Cu) a molibdenem (Mo), co powi您ane jest z dodatkowym oddzia造waniem siarki. Zwi瘯szona zawarto嗆 molibdenu wy陰cza z cyklu metabolicznego mied, wywo逝j帷 objawy jej deficytu. Antagonizm mied - molibden (Cu-Mo )pot璕owany jest przez siark. Pod wp造wem molibdenu wzrasta wi您anie miedzi w formie nieprzyswajalnych zwi您k闚. Synergizm wyst瘼uj帷y w uk豉dzie Cu- Fe ma natomiast korzystny wp造w na przebieg r騜nych proces闚 enzymatycznych, a szczeg鏊nie przy syntezie hemoglobiny. Rola wapnia w procesach wch豉niania miedzi przez organizm jest korzystna, pomimo 瞠 na og馧 mied jest 豉twiej przyswajalna z po篡wienia o odczynie kwa郾ym.

Brak

Brak miedzi powoduje og鏊na s豉bo嗆, obni瞠nie prawid這wego oddychania tkankowego, owrzodzenia sk鏎ne

Dawka

Mied jest niezb璠nym sk豉dnikiem po篡wienia wszystkich zwierz徠 i cz這wieka, a pe軟e pokrycie zapotrzebowania na ni jest podstawowym warunkiem prawid這wego funkcjonowania organizmu. Zapotrzebowania cz這wieka doros貫go wynosi 1, 5 -4 mg Cu/dzie i jest pokrywane w normalnej diecie, kt鏎a dostarcza 1, 5 -3, 5 mg Cu/dzie. Zapotrzebowanie na mied jest zwi瘯szone u kobiet w ci捫y, dzieci i os鏏 starszych (ze wzgl璠u na gorsze przyswajanie). Stopie przyswajania miedzi zale篡 od jej formy w po篡wieniu i wynosi 鈔ednio dla cz這wieka 5-20% ca趾owitej dawki. Mied jest 豉two przyswajana z mleka oraz warzyw. Stopie jej wch豉niania zale篡 od osobniczych w豉軼iwo軼i stanu zdrowia oraz od wielu interakcji z innymi pierwiastkami

Nadmiar

D逝gotrwa貫 spo篡wanie 篡wno軼i o podwy窺zonej (chocia nietoksycznej) zawarto軼i miedzi wi捫e si z ryzykiem zatru chronicznych, na co s szczeg鏊nie nara穎ne dzieci i niemowl皻a. Nadmiar miedzi w diecie cz這wieka wywo逝je r騜ne zmiany metaboliczne, a odleg貫 skutki wi捫 si przede wszystkim ze zmianami w w徠robie, a w nast瘼nej kolejno軼i z uszkodzeniem nerek, tkanki m霩gowej oraz naczy wie鎍owych i mi窷nia sercowego. Mied wykazuje wi瘯sz toksyczno嗆 przy bezpo鈔ednim dzia豉niu na kom鏎ki, zw豉szcza w ich m這dym stadium rozwojowym, co t逝maczy si zmianami w strukturze bia貫k pod wp造wem tego metalu. Najcz瘰tszymi skutkami nadmiaru miedzi mog by zburzenia psychiki, uszkodzenia nerek, a tak瞠 nadci郾ienie t皻nicze. Wskazana jest analiza hormon闚 zw豉szcza u kobiet (mo瞠 wyst徙i nadmiar estrogen闚 u kobiet)